Η ίδρυση τουρκορθόδοξης εκκλησίας δεν ήταν παρά ένα τέχνασμα του Κεμάλ που υπηρετούσε το σχέδιό του για την εκδίωξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου από την έδρα του, την προαιώνια δηλαδή κοιτίδα του, και ταυτόχρονα την απαλλαγή της Τουρκίας από την παρουσία των Ελλήνων γηγενών στον ιστορικό χώρο τους. Το συνέλαβε στα ταραγμένα χρόνια του τέλους του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το εφάρμοσε στη δραματική περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής. Άμεσο όργανό του ήταν ο διαβόητος παπα-Ευθύμ, δηλαδή ο  Έλληνας ιερέας Ευθύμιος Καραχισαρίδης από την Καππαδοκία, που έγινε αιτία να υποστούν απηνή διωγμό το Πατριαρχείο και ο  Ελληνισμός για πολλά χρόνια ίσαμε τις μέρες μας. Συνεργοί ήταν και μικρή ομάδα Ρωμιών της Ανατολίας, τρομοκρατημένων θυμάτων της κεμαλικής πολιτικής, που νόμισαν ότι θα γλυτώσουν την τουρκική λαίλαπα. Μια σελίδα της σύγχρονης ιστορίας του  Ελληνισμού με πολλά δραματικά στοιχεία και πολλές αγωνίες. Μια ιστορία που συνεχίζεται σε πολλά επίπεδα.